Lata 1945 - 2009

W marcu 1945 r. kościół św. Jana spłonął, jednakże w zasadniczym zrębie swych murów ocalał. Zniszczeniu uległo wiele elementów architektonicznych, jak więźba dachowa, dach, okna i posadzka, większość pól sklepiennych w prezbiterium i dwa w transepcie. Powstały liczne spękania i naruszenie konstrukcji, wieża straciła latarnię, dachy i całą wewnętrzną konstrukcję. W gruzach legły bliźniacze kamieniczki barokowe oraz przylegająca do kaplicy św. Ducha mała zakrystia.
 
Ocalały jednak zabytki ruchome z kościoła św. Jana, bowiem w roku 1943 zostały ewakuowane – przewiezione w inne miejsca w Gdańsku oraz okolicach Trójmiasta. W kościele pozostał tylko główny ołtarz, wykonany z jednego bloku kamiennego przez Abrahama van den Blocke, którego nie można było ewakuować ze względu na jego olbrzymie rozmiary, oraz epitafium Schroedera w nawie południowej prezbiterium. Obudowano je tylko i w ten sposób zabezpieczono.

 
W okresie powojennym, ok. 1947 r., ściana wschodnia oderwała się w płd.-wsch. narożniku prezbiterium i odchyliła od pionu o kilka centymetrów. Dla jej zabezpieczenia wprowadzono przyporę od zewnątrz i przemurowano naroże. Założono ławę żelbetową na osiach słupów i ścian prezbiterium i zakotwiono ją nad nawami korpusu zachodniego. Sklepienia nad korpusem wzmocniono pancerzem betonowym.

Nad częścią zachodnią korpusu nawowego wykonano lekką drewnianą więźbę dachową i przekryto ją dachówką esówką. W latach 50. wykonano również więźbę dachową nad transeptem i prezbiterium oraz pokryto ją dachówką. Z końcem lat 60. odbudowano wieżę, przywracając jej latarnię. W latach osiemdziesiątych rekonstruowano sklepienia w kościele. W kolejnych latach filary korpusu i jeden z filarów prezbiterium palowano, a ponadto filary korpusu zabezpieczono betonowymi opaskami. Został zabezpieczony przez pokrycie dachem oraz zamurowanie otworów wejściowych i założenie deskami wielkich płaszczyzn okiennych. Przez wiele lat służył jako magazyn Pracowni Konserwacji Zabytków w Gdańsku - przed budowlą składowano elementy kamiennych detali architektonicznych ocalonych z ruin Głównego Miasta. Kościół niszczał przez wiele powojennych lat; prowadzono w nim jedynie doraźne prace konserwatorskie. W tym czasie należał do Skarbu Państwa i popadał w ruinę, na szczęście nie został oszpecony ani zniszczony współczesnymi adaptacjami czy niepoprawną konserwacją.

Dopiero w 1991 roku kościół został przekazany Archidiecezji Gdańskiej Kościoła Rzymskokatolickiego. Cztery lata później w  1995  r.  Archidiecezja zawarła z Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku umowę użytkowania kościoła św. Jana na cele kulturalne przez okres 30 lat. Swoje miejsce znalazło tu też – od 1998 r. – Duszpasterstwo Środowisk Twórczych Archidiecezji Gdańskiej. W roku 2008 podpisano aneks do wcześniejszej umowy, wydłużający okres użytkowania do lat 50. Nadbałtyckie Centrum Kultury jako użytkownik kościoła prowadzi w kościele działalność kulturalną, a jednocześnie – szereg prac zmierzających do rewaloryzacji i adaptacji kościoła na Centrum św. Jana.


video tour